Tìm kiếm: phát huy giá trị di sản

Trải qua nhiều thế kỷ, bia đá chùa Nghĩa Xá (Viên Quang tự), xã Xuân Trường, tỉnh Ninh Bình, không chỉ là hiện vật quý hiếm mang dấu ấn mỹ thuật Phật giáo thời Lý mà còn lưu giữ những giá trị đặc sắc về văn học, lịch sử và tư tưởng Phật giáo. Với chiều sâu nội dung và nghệ thuật độc đáo, bảo vật quốc gia này góp phần quan trọng trong nghiên cứu văn hóa, văn học thời Lý - Trần và dòng chảy lịch sử dân tộc. Đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc trong đời sống đương đại.

Giữa dòng chảy sôi nổi của mỹ thuật hiện đại, vẻ đẹp từ những di sản lịch sử, văn hóa và thiên nhiên đặc sắc của Ninh Bình đang được các họa sĩ, nhà điêu khắc thể hiện bằng nhiều góc nhìn mới mẻ, giàu cảm xúc. Qua đó, không chỉ góp phần khơi dậy niềm tự hào, ý thức gìn giữ và phát huy giá trị di sản trong đời sống hôm nay mà còn mở hướng đi mới cho sáng tạo nghệ thuật.

Xã Nam Minh (Ninh Bình) hiện sở hữu 3 di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia, 10 di tích cấp tỉnh và 27 di tích nằm trong danh mục kiểm kê. Công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản luôn được địa phương chú trọng nhằm giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, đồng thời bước đầu khơi dậy tiềm năng du lịch văn hóa tâm linh tại địa phương.

Sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình có không gian văn hóa rộng lớn với mật độ di sản đậm đặc. Đứng trước khối lượng di sản văn hóa khổng lồ, ứng dụng công nghệ số là yêu cầu tất yếu, cấp thiết. Thời gian qua, ngành Văn hóa chủ động phối hợp với các ban, ngành, địa phương từng bước giải quyết bài toán quản lý, đồng bộ hóa dữ liệu và lan tỏa giá trị di sản qua các nền tảng công nghệ thông minh.

Nằm trong khuôn khổ Festival Phở - 2026, trong hai ngày (từ ngày 18/3 đến ngày 19/3/2026), chương trình tham quan, trải nghiệm nghề Phở ở làng Vân Cù, xã Nam Đồng (Ninh Bình) đã cung cấp khoảng 8.000 bát phở phục vụ các thực khách. Tham gia chương trình, người dân và du khách trực tiếp tìm hiểu quy trình chế biến, thưởng thức ẩm thực truyền thống ngay tại không gian di sản. Chuỗi hoạt động mang ý nghĩa thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Khu tưởng niệm Nhà văn, Liệt sỹ Nam Cao tọa lạc tại thôn 1, Hoà Hậu, xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình, không chỉ là nơi an nghỉ và tri ân một nhà văn lớn mà còn là một “Bảo tàng sống” của văn học Việt Nam hiện đại và là điểm nhấn quan trọng trong bản đồ du lịch di sản vùng đồng bằng sông Hồng. Việc phát huy trọn vẹn giá trị di sản Nam Cao đang mở ra hướng mới để xây dựng thương hiệu du lịch văn hóa bền vững cho địa phương.

Những ngày này, công tác chuẩn bị cho Liên hoan văn hoá dân gian các di tích tiêu biểu tỉnh Ninh Bình lần thứ nhất năm 2025 (sẽ được tổ chức trong tháng 11) đang được triển khai tích cực. Đây là một trong những sự kiện văn hoá quy mô lớn, mang ý nghĩa đặc biệt trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá của vùng đất địa linh nhân kiệt.

Ngày 4/11, trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 200 năm ngày sinh Danh nhân Phạm Thận Duật (1825-2025), UBND tỉnh Ninh Bình và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam chủ trì, với sự tham gia của Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội), Quỹ Giải thưởng Phạm Thận Duật đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Danh nhân Phạm Thận Duật - giá trị di sản và giải pháp bảo tồn, phát huy” nhằm phân tích, đánh giá giá trị di sản của Danh nhân Phạm Thận Duật trong tiến trình lịch sử dân tộc Việt Nam; Đề xuất phương hướng, giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản của Danh nhân Phạm Thận Duật trong sự nghiệp xây dựng văn hóa, kinh tế, xã hội của đất nước nói chung và tỉnh Ninh Bình nói riêng.

Ngày 27/9, nhân kỷ niệm Ngày Du lịch Quốc tế (27/9) và hướng tới chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, tại Trung tâm hội nghị quốc tế chùa Bái Đính, UBND tỉnh đã tổ chức Hội nghị Quốc tế “Công tác nghiên cứu khoa học gắn với quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An”.

Trên địa bàn tỉnh Ninh Bình còn lưu giữ nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo gắn với sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội, tiêu biểu như múa rối Chầu Thánh ở chùa Đại Bi (xã Nam Trực), chùa Cổ Lễ (xã Cổ Lễ) và múa mặt nạ Sơn Quân tại các xã Minh Thái, Ninh Cường. Với sự vào cuộc của các cấp, các ngành và cộng đồng, việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản ngày càng đi vào thực chất, góp phần làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Xã Xuân Hồng (Ninh Bình) mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Xuân Châu, Xuân Thượng, Xuân Thành và Xuân Hồng cũ (thuộc huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định trước đây), là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa đặc sắc và truyền thống cách mạng anh hùng.

Trong quá trình sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính, việc sáp nhập các địa phương có chung đặc trưng văn hóa địa lý như Ninh Bình, Nam Định, Hà Nam mở ra một không gian phát triển rộng lớn, hội tụ nhiều tiềm năng, trong đó nổi bật nhất là hệ thống di sản văn hóa- thiên nhiên phong phú và đặc sắc. Trên nền tảng ấy, việc phát huy giá trị di sản không chỉ là nghĩa vụ bảo tồn, mà còn là động lực chiến lược để kiến tạo mô hình phát triển bền vững, bản sắc, tự cường.

Chiều 23/6, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh tổ chức Hội thảo tư vấn, phản biện dự thảo Đề án “Phát triển du lịch gắn với các di tích liên quan đến thời Trần trong Quần thể danh thắng Tràng An phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản” (Gọi tắt là Đề án).

Nằm trong khuôn khổ các hoạt động của Tuần Văn hóa, Du lịch Hà Nam năm 2025; hướng tới kỷ niệm 110 năm ngày sinh Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao (29/10/1915 – 29/10/2025), sáng 20/6,  Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) phối hợp với Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch (VH,NT,TT&DL); UBND huyện Lý Nhân tổ chức Hội thảo khoa học “Phát huy giá trị di sản văn hóa trên quê hương nhà văn Nam Cao gắn với phát triển du lịch bền vững”. Dự có  hội thảo có đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, Sở Công thương, lãnh đạo Sở VH,TT&DL; lãnh đạo UBND huyện Lý Nhân, UBND xã Hòa Hậu và các nhà quản lý, nghiên cứu, giảng viên các vụ, viện, trường đại học, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh…

Phát triển công nghiệp văn hóa (CNVH) gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản đang trở thành hướng đi chiến lược trong bối cảnh toàn cầu hóa văn hóa. Đối với tỉnh Ninh Bình trong không gian hành chính mới, đây là cơ hội lớn để vươn lên trở thành trung tâm CNVH năng động của vùng đồng bằng sông Hồng (ĐBSH).

Năm 2024, Yên Bái trở thành điểm đến hấp dẫn bởi sự phát triển đa dạng các sản phẩm và loại hình du lịch, cùng nhiều chính sách kích cầu thị trường hiệu quả; vận dụng, phát huy giá trị di sản văn hóa, danh thắng, làng nghề, từ đó thu hút lượng du khách cao nhất từ trước đến nay, tạo mức tăng trưởng ấn tượng. Để biến "di sản" thành "tài sản", năm 2025, Yên Bái tiếp tục thực hiện toàn diện 11 chính sách hỗ trợ phát triển du lịch, đầu tư hơn nữa cho việc hình thành các loại hình du lịch mới.

Ngày 7/12, tại Phủ Tiên Hương, xã Kim Thái, huyện Vụ Bản (Nam Định), Hội Bảo vệ và phát huy di sản “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” tỉnh Nam Định tổ chức Đại hội lần thứ II, nhiệm kì 2024-2027.

Những ngày qua, Festival Ninh Bình 2024 một lần nữa trở thành tâm điểm trên bình diện quốc gia với chuỗi các hoạt động ấn tượng, nhiều màu sắc văn hóa. Thành công của Festival Ninh Bình lần thứ III thêm một lần nữa khẳng định năng lực và cam kết mạnh mẽ của tỉnh Ninh Bình trong việc tổ chức các sự kiện văn hóa lớn tầm quốc gia và quốc tế; hiện thực hóa chủ trương xây dựng Ninh Bình trở thành Đô thị di sản thiên niên kỷ.

Ngày 10/9, tại thành phố Ninh Bình, UBND tỉnh Ninh Bình phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức Tọa đàm khoa học "Tư vấn về chiến lược bảo tồn, phỏng dựng, phục dựng và phát huy giá trị di sản Kinh đô Hoa Lư bằng giải pháp khoa học và công nghệ".

Di sản Cố đô Hoa Lư có vai trò, ý nghĩa quan trọng trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc, là tài sản quý báu được trao truyền cho các thế hệ mai sau. Vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong vòng xoáy của phát triển đô thị, trước sự tàn phá của thời gian, môi trường và khí hậu vẫn luôn là mối quan tâm lớn của cấp ủy, chính quyền các cấp và cộng đồng dân cư.